Wypalenie zawodowe – nowa choroba zawodowa? Co to oznacza dla pracodawców?

Jeszcze do niedawna temat wypalenia zawodowego był traktowany jako indywidualny problem pracownika. Dziś to jedno z największych wyzwań biznesowych, mających realne konsekwencje dla organizacji – od wzrostu absencji, przez spadek produktywności, aż po ryzyko pozwów. W 2022 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała wypalenie zawodowe za syndrom wynikający z chronicznego stresu w miejscu pracy i wpisała go do Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD-11). Choć nie jest ono jeszcze oficjalnie uznane za chorobę zawodową, jego konsekwencje dla firm są coraz bardziej odczuwalne. Dla managerów i specjalistów HR oznacza to jedno – konieczność strategicznego podejścia do tego problemu. Jakie zagrożenia niesie za sobą wypalenie zawodowe? Jak je rozpoznać i co najważniejsze jak mu skutecznie zapobiegać?

Jak rozpoznać wypalenie zawodowe w zespole?

Wypalenie zawodowe to stan psychicznego i fizycznego wyczerpania wynikający z przewlekłego stresu w miejscu pracy. Objawia się na trzech poziomach:

• emocjonalnym – chroniczne zmęczenie, drażliwość, brak motywacji, poczucie przytłoczenia;
• psychicznym – negatywne nastawienie do pracy, cynizm, poczucie bezsensu wykonywanych obowiązków;
• fizycznym – bóle głowy, bezsenność, osłabiona odporność, podwyższona podatność na choroby.

Najczęściej dotyka najbardziej zaangażowanych pracowników, którzy dążą do perfekcji, podejmują się dodatkowych zadań i nie mają przestrzeni na regenerację.

Dlaczego pracodawca nie może ignorować problemu? 

• Absencja i zwolnienia lekarskie (L4)

Pracownicy dotknięci wypaleniem zawodowym są bardziej podatni na różne schorzenia –w efekcie częściej korzystają ze zwolnień lekarskich, co generuje dodatkowe koszty dla firmy oraz zakłóca ciągłość operacyjną.

• Wysoka rotacja pracowników

Wypaleni zawodowo pracownicy nie tylko częściej odchodzą, ale również są mniej zaangażowani, co obniża jakość ich pracy i wpływa na morale zespołu.

• Obowiązki prawne pracodawcy

Zgodnie z przepisami BHP, pracodawca ma obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.

• Ryzyko kontroli PIP

Państwowa Inspekcja Pracy może przeprowadzić kontrolę w przypadku skarg na złe warunki pracy, nadmierne obciążenie obowiązkami lub mobbing. W przypadku naruszeń, pracodawca może zostać ukarany sankcjami finansowymi.

• Możliwość pozwów przeciwko firmie

Na świecie coraz częściej pojawiają się przypadki, w których pracownicy pozywają pracodawców za doprowadzenie do wypalenia zawodowego. W Polsce tego typu sprawy są jeszcze rzadkością, ale tendencja jest wyraźna. Jeśli pracownik udowodni, że był nadmiernie obciążony obowiązkami i pracował w systemie chronicznych nadgodzin, a dodatkowo funkcjonował w toksycznej atmosferze pracy, może domagać się odszkodowania za utratę zdrowia psychicznego i fizycznego.

• Spadek efektywności i innowacyjności

Wypalenie zawodowe wpływa na obniżenie kreatywności i motywacji pracowników. Zmęczony zespół podejmuje mniej inicjatywy, rzadziej angażuje się w rozwój firmy i niechętnie podejmuje wyzwania.

Jak skutecznie zapobiegać wypaleniu zawodowemu? 

HRSHIELD rekomenduje kompleksowe podejście do przeciwdziałania wypaleniu zawodowemu, obejmujące zarówno politykę zarządzania zasobami ludzkimi, jak i codzienną kulturę organizacyjną.

1. Redukcja nadmiernego obciążenia pracą

• Elastyczne godziny pracy – umożliwienie pracownikom wyboru godzin pracy w ramach ustalonych reguł.
• Sprawiedliwy podział obowiązków – monitorowanie zakresu pracy, aby unikać nierównomiernego obciążenia zespołu.
• Prawo do odłączenia się – kultura pracy, w której e-maile i telefony po godzinach pracy nie są normą.

 

2. Wsparcie psychologiczne i HR

• Programy wsparcia pracowników (EAP) – dostęp do psychologa, doradcy zawodowego lub coacha.
• Szkolenia z radzenia sobie ze stresem – pomagające pracownikom zarządzać emocjami.
• Regularne rozmowy oceniające – wczesne wykrywanie problemów i reagowanie na oznaki wypalenia.

3. Poprawa atmosfery i work-life balance

• Budowanie kultury doceniania – podkreślanie wkładu pracowników w sukces firmy.
• Możliwość urlopów regeneracyjnych – zapewnienie pracownikom przestrzeni na odpoczynek po wymagających okresach pracy.
• Zespołowe inicjatywy integracyjne – organizowanie wydarzeń sprzyjających budowaniu relacji i rozładowywaniu stresu.

Dlaczego warto działać TERAZ?

Wypalenie zawodowe to nie tylko problem indywidualny, ale realne zagrożenie dla efektywności biznesowej i stabilności firmy. Firmy, które bagatelizują ten problem, muszą liczyć się z konsekwencjami w postaci rosnącej absencji, wysokiej rotacji i ryzyka prawnego.

Przeciwdziałanie wypaleniu zawodowemu to nie koszt – to inwestycja!!